کانسار Cu-Au-Ag غنی از اسپیکولاریت قلعه زری در 180 کیلومتری جنوب بیرجند واقع شده است. سنگ میزبان عمدتا اندزیت و اندزیت بازالت های ترشیاری و تا حدی شیل - ماسه سنگ ژوراسیک است. اندزیت های بخش غربی قلعه زری دارای سن 2 ± 5/40 میلیون سال می باشند. چهار سری گسل و درزه در منطقه شناسایی شده اند. کانی سازی در قدیمترین سری تشکیل شده است. سه رگه نسبتا موازی در منطقه شناسایی شده است. رگه شماره 2 (رگه اصلی) دارای گسترش طولی حدود 5/3 کیلومتر و عمق 350 متر و دارای امتداد N40°W است. پاراژنز مرحله 1: اسپیکولاریت، کوارتز، کلریت غنی از آهن، کالکوپیریت و کانی های سولفوسالت. اسپیکولاریت ابتدا تشکیل شده و 10 تا 25 درصد رگه را شامل می شود. عیار مس 2 تا 9%، نقره 100 تا 650 و طلا 5/0 تا 35 گرم در تن است. آلتراسیون پروپیلیتیک بیشترین گسترش را دارد و کلریت و اپیدوت نسبتا فراوان هستند. آلتراسیون آرژیلیلک بسیار محدود و در نقاط خاصی مشاهده شد. آلتراسیون سیلیسی فقط در محدوده رگه مشاهده می شود. دمای همگنی سیالات اولیه در کوارتز همراه با کانی سازی اسپیکولاریت Cu، Ag و Au در حدود 240 تاC º360، میزان شوری معادل 1 تا 6 درصد NaCl و میزان CO2 کمتر از 1/0 مول است. بر اساس حضور هماتیت، اسپیکولاریت و کلریت غنی از آهن، و نبود مگنتیت و پیروتیت، محلول کانه ساز شرایط فوق اکسیدان داشته است. تفاوت های اساسی بین کانسار قلعه زری و دیگر کانسارهای Iron-Oxides Cu-Au عبارتند از: (1) شوری بسیار کم (کمتر از معادل 6% (NaCl، (2) نبود مگنتیت و اپاتیت، (3) پایین بودن میزان عناصر کمیاب و فسفر، و (4) بالا بودن عیار Cu، Ag، Au. تفاوت میزان فراوانی عناصر Cu، Au، REE، P، U، Fدر کانسارهای IOCG به عواملی مختلفی مرتبط است که مهمترین آنها عبارتند از: موقعیت تکتونیکی، عمق تشکیل ماگما، منشا ماگما، میزان ذوب جزئی، شرایط فیزیکوشیمیایی ذوب، آهنگ بالا آمدن، میزان آمیختگی با پوسته قاره ای، میزان تفریق ماگما و عمق جایگزینی.

کانسار Cu-Ag-Au غنی از اسپیکولاریت قلعه زری در 180 کیلومتری جنوب شهرستان بیرجند و شرق ایران واقع شده است. سنگ های میزبان بیشتر از نوع آتشفشانی کالک آلکالن غنی از پتاسیم و با سن 2 ±40 میلیون بوده وهمچنین ماسه سنگ و شیل های ژوراسیک نیز یافت می شوند. سه رگه اصلی موازی و با شیب نزدیک قایم که سنگ های مختلف را قطع نموده اند در منطقه رخنمون دارند. کانسار قلعه زری از نوع Cu-Ag-Au غنی از اسپیکولاریت رگه ای است. چندین کانی سولفوسالت از سری های Cu- pb-Bi و Ag-pb-Bi در رگه های مختلف شناسایی شدند. براساس مطالعات پاراژنز و میکروترمومتری چهار مرحله مهم کانی سازی در منطقه شناسایی شدند. در مرحله اول اسپیکولاریت، کلریت، کوارتز، کالکوپیریت و سولفوسالت های بیسموت (ایکنیت، متالدیت و وتیچنیت) تشکیل شدند. دمای همگن شدن این مرحله oC 380 تا oC 290 است. در مرحله دوم پیریت، کالکوپیریت، کلریت، کوارتز، ایکنیت، کوسالیت، ویتیچنیت، و کانی های سری بیسوتینیت – ایکنیت تشکیل شده اند. دمای همگن شدن این مرحله  oC 290 تا oC 230 است . در مرحله سوم و چهارم اسپیکولاریت، کوارتز، کلسیت، پیریت، ایکنیت حاوی نقره و تعدادی کانی سولفوسالت غنی از نقره جدید شناسایی شدند. دمای همگن شدن این مرحله  oC 250 تا 180 است. سولفوسالت های غنی از نقره حاوی بیشترین میزان Te,As, Sb و Se هستند. میزان املاح سیالات درگیر بین 1 تا 6 درصد NaCl و میزان CO2 کمتر از 0.1 مول بوده است. براساس پاراژنز کانی شناسی محلول گرمابی فوق اکسیدان بوده و fo2 log بین 13- تا 28- بوده است. (در دمای oC 300).

کانه زائی مس (طلا-نقره) شمال خاور نارباغی در بخش میانی کمان ماگمائی ارومیه-دختر، همجوار با ذخائر مس کوه پنگ و نارباغی، قرار دارد. عمده واحدهای این محدوده شامل سنگ های آتشفشانی-رسوبی ائوسن و توده های نیمه عمیق الیگومیوسن می باشد که جایگیری آن در ارتباط با گسلهای امتدادلغز در حوضه های کم عمق رسوبی است. پهنه دگرسان با روند شمال خاور-جنوب باختر، در امتداد شکستگی های منتهی به توده نفوذی ، با انواع دگرسانی های سیلیسی، آرژیلیک (حدواسط- به ندرت پیشرفته)، پروپیلیتیک، سریسیتی، کربناتی و سولفیدی همراه است. کانه زایی در ارتباط با شکستگی ها و تشکیل رگه های نسبتا طویل (طول بیشتر از 400 و عرض متوسط 1 متر) همراه با مجموعه های برشی در کنار بافت های جانشینی، دانه پراکنده و رگه-رگچه ای است. این رگه ها اغلب شامل کوارتز، سریسیت، سیدریت و کالکوپیریت، بورنیت، کالکوسیت، کوولیت با پیریت و به ندرت سولفوسالتهائی چون تنانتیت و تتراهدریت می باشد. این سامانه با ایجاد انواع دگرسانی فعالیت خود را به صورت رگه های سفید سیلیسی در امتداد شکستگی ها آغاز و با ایجاد برشهای گرمابی و نفوذ سیالات سیلیسی- سولفیدی ادامه می یابد. مس بیشترین همبستگی را با روی، نقره، آرسنیک و طلا نشان می دهد. کانه زائی، تحت شرائط دمایی240-145 درجه سانتیگراد و شوری سیال 20 تا 30 درصد وزنی معادل نمک تشکیل شده است. حضور توام سیال های دو فازی غنی از مایع و تک فازی گاز، به فرایند جوشش و کاهش دما و افت فشار اشاره دارد. لذا، این سامانه شواهد سامانه های اپی ترمال سولفیداسیون حدواسط در کمان را نشان می دهد که در آن احتمالا سیال ماگمائی در مواجهه با ساختارهای نفوذپذیر و اختلاط با سیالهای محیطی (جوی و حوضه-ای)، باعث ته نشست مس- طلا همراه با سیدریت شده است.

واحدهای سنگی که در محدود معدن تک I رخنمون دارند شامل سنگهای دگرگونی سازند تکنار (اردویسین)، توده های نفوذی اواسط تا اواخر پالئوزوئیک و پس از پالئوزوئیک است. لیتولوژی سازند تکنار شامل سرسیت شیست، کلرید شیست، کلرید سرسیت شیست و مجموعه ای از توده های متادیاباز تا متاگابرو - دیوریتی است. کانی سازی ماسیوسولفید پلی متال (Cu-Zn-Au-Ag-pb) تکنار در افق خاصی از سازند تکنار تشکیل شده است. کانی سازی به صورت سه حالت لایه ای، توده ای و داربستی دیده می شود. ابعاد و شکل کانی سازی ها تحت تاثیر زمین ساخت شدید منطقه تغییر کرده است. توالی پاراژنز در بخش لایه ای و توده ای عبارتند از مگنتیت + پیریت + کالکوپیریت ± اسفالریت ± گالن ± سولفوسالت ± طلا + کلریت ± کربنات ±سرسیت. بخش اعظم کانی سازی توده ای را مگنتیت تشکیل داده است. توالی پاراژنز بخش داربستی عبارتست از : پیریت + کالکو پیریت ± مگنتیت + کلریت + کوارتز + سرسیت ± کربنات. با توجه به پاراژنزه کانی تک I، شرایط فیزیکوشیمیایی محلول تک I به صورت زیر است: (-30)-(-29)=LogƒO2 و 7-5  PH=و T≥270°C. بعلاوه، دامنه تغییرات عناصر در محدوده تک I به صورت زیر است: CU=%0.01-%5.86,Zn=269-15600(ppm),pb=27-4400(ppm)Au=0.86-7.53(ppm),Ag=2.4-95.1(ppm),Bi=34-2200(ppm) تک I بخشی از یک کانسار ماسیوسولفید است. این ماسیوسولفید با توجه به مقدار قابل ملاحظه عناصر مس، روی، طلا، نقره و سرب یک کانسار ماسیوسولفید پلی متال است و به علت دارا بودن مقدار زیادی مگنتیت همراه با کانیهای سولفیدی و نبود پیروتیت یک کانسار ماسیوسولفید منحصر به فرد است.

خواص مکانیکی و منحنی های تنش-کرنش سه فلز مس، نقره و طلا با ساختار تک بلوری ایده آل به صورت ابتدا به ساکن محاسبه شد. حوزه های الاستیک و پلاستیک و چگونگی گذار بین این دو حوزه بررسی شد. تنش تسلیم و شیب این منحنی ها در حوزه الاستیک نشان از تردی مس نسبت به دو فلز دیگر دارد. توپولوژی چگالی بار نیز برای این سه فلز به صورت ابتدا به ساکن محاسبه و تحلیل شده است. بررسی نتایج حاصل از تحلیل توپولوژی چگالی بار و منحنی های تنش-کرنش نشان از ماهیت توپولوژی گذار الاستیک-پلاستیک این فلزات در کرنش 25% دارد. نحوه تغییر خواص نقاط بحرانی، به ویژه نقاط پیوند نیز مورد بررسی قرار گرفت.

کانسار ماسیوسولفید تکنار بخشی از یک مجموعه آتشفشانی– رسوبی دگرگون شده سازند تکنار به سن اردویسین است. لیتولوژی منطقه شامل رسوبات آواری، کربنات ها و سنگهای آتشفشانی و نیمه عمیق بازیکی و اسیدی می باشد. کانسار پلی متال تکنار دارای لایه بندی با سنگ همراه خود است و بدین علت به صورت سین ژنتیک تشکیل شده است. زون تکنار تحت تاثیر دگرگونی ناحیه ای درجه پایین در حد رخساره شیست های سبز قرار گرفته است و در نتیجه آن سنگهای پیلیتی و ساب آرکوز سازند تکنار به سرسیت شیست یا سرسیت-کلریت شیست تغییر یافته اند. کانسار تکنار در زون تکنار قرار گرفته که این زون مابین دو گسل مهم درونه در جنوب و ریوش (تکنار) در شمال واقع شده است. این کانسار در چهار ناحیه به نامهای Tak-I، Tak-II، Tak-III و Tak-IV رخنمون دارد که در واقع قسمتی از یک کانسار بزرگ هستند که در نتیجه فعالیت تکتونیکی شدید منطقه از یکدیگر جداشده و حداقل یک کیلومتر از هم فاصله گرفته اند. کانی سازی به سه حالت لایه ای، استوک ورک و توده ای دیده می شود. بخش لایه ای متشکل از لایه های متناوبی از پیریت، کالکوپیریت، مگنتیت، اسفالریت، گالن و کلریت است. ضخامت لایه بندی از چند میلیمتر تا 2 سانتیمتر متغیر می باشد. کلریت کانی سیلیکاته غالب در بخش کانی سازی لایه ای است. بخش توده ای در قسمت بالای کانی سازی لایه ای تشکیل شده و شامل بیش از 50% مگنتیت است. کانی های اصلی آن عبارتند از: مگنتیت + پیریت + کالکوپیریت + اسفالریت ± گالن + کلریت ± کوارتز ± سرسیت ± کلسیت. پیریت و کالکوپیریت در لایه های تحتانی غالبند و مگنتیت، اسفالریت و گالن در لایه های فوقانی بخش لایه ای و کانی سازی توده ای مشاهده می شوند. کانی سازی استوک ورک نیز شامل پیریت + کالکوپیریت ± مگنتیت + کوارتز + کلریت + سرسیت ± کلسیت است. دامنه تغییرات عناصر Cu, Zn, Au, Ag, Pb, Bi, Mo در تکهای مختلف به شرح زیر است: Tak-I: %Cu=0.01-5.86, Zn=269-15600(ppm), Pb=27-4400 (ppm), Au=0.86-7 (ppm), Ag=2-95.1(ppm), Bi=34-2200 (ppm), and Mo=85-1300 (ppm). Tak-II: %Cu=0.33-2.56, %Zn=0.3-7.68, Pb=93-5000 (ppm), Au=0.33-11 (ppm), Ag=19-105 (ppm), Bi=79-214 (ppm), and Mo=54-116 (ppm). Tak-III: %Cu=0.05-5.54, Zn=62-179 (ppm), Pb=17-47 (ppm), Au=0.06-0.33 (ppm), Ag=2-40 (ppm), and Bi=11-250 (ppm). بر اساس اطلاعات پاراژنز، آلتراسیون، نوع کانی سازی، پتروگرافی، ژئوشیمی و زمین شناسی ساختمانی کانسار تکنار، یک نوع جدید از کانسارهای ماسیوسولفید غنی از مگنتیت است. عدم وجود پیروتیت و حضور مقدار زیادی مگنتیت همراه با کانی های سولفیدی تکنار را از دیگر کانسارهای ماسیوسولفید جدا می کند. با توجه به پاراژنز مینرالی کانسار تکنار، شرایط فیزیکوشیمیایی محلول کانی ساز در تکهای مختلف به شرح زیر است: Tak-I: T°C ≥ 250, Log f O2=(-29) to (-30), pH=5-7. Tak-II: T°C ≤ 250, Log f S2=(-11) to (-12), Log f O2=(-36) to (-39), 5< pH >9. Tak-III: T°C ≥ 270, Log f O2=(-28) to (-29), pH>5.